نخستين همايش مهر مولانا
منتشر شده در 1390/07/08,
0
مؤسسه فرهنگی سروش مولانا و مؤسسه فرهنگی- هنری خورشید راگا با مشارکت معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران در هفته دوم مهر ماه سال 1390، در فاصله زادروز مولانا جلال‌الدین محمد بلخی و روز مهر از ماه مهر، همایش سه روزه¬ای را برای بزرگداشت مفهوم مهر و عشق در ایران (فرهنگ ایرانی- اسلامی) برگزار کردند.

گزارش نخستین روز همایش مهر مولانا

 

به گزارش روابط عمومی همايش مهر مولانا، نخستین روز این همایش که به نام مولوی مزین بود با رونمایی از نام تالارهای ایوان شمس با حضور معاونت محترم امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران آغاز شد.

 

پس از تلاوت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود ملی، مجری برنامه، دکتر حمید عابدیها خوش آمد گوی شرکت کنندگان بودند. سپس معاون فرهنگی–اجتماعی شهرداری تهران جناب دکتر محمد هادی ایازی سخنرانی کوتاهی ایراد کردند و ضمن خوش آمد گویی به شرکت کنندگان همایش و تشکر از دو موسسه فرهنگی سروش مولانا و خورشید راگا برای برپایی این همایش، دیگر فعالیت‌های فرهنگی معاونت فرهنگی- اجتماعی شهرداری برای ترویج فرهنگ و هویت ایرانی اسلامی در شهر تهران را برشمردند.

 

پس از آن، دبیر همایش و مدیر پژوهش موسسه سروش مولانا جناب آقای محسن شعبانی پیام همایش را قرائت کردند. ایشان مهر و عشق را از کلیدی‌ترین عناصر اندیشه ایرانی در گذر قرون و اعصار دانستند که پس از ورود اسلام نیز با قوت به حیات خود ادامه داده است و بیشترین ظهور آن را در میان عارفان و متون عرفانی بوده است. ایشان همچنین مهر و عشق را محور نظام اندیشه عرفانی و اخلاقی مولانا برشمردند. که با وجود چنین میراث گران سنگی خلل آن در جامعه امروز کاملا احساس می‌شود وی برپایی این همایش و همایش‌هایی که امید است در سال‌های آتی برگزار شود را گامی برای زنده کردن این مهر و عشق دانست.

 سپس اولین سخنران همایش جناب آقای دکتر ایرج شهبازی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، سخنرانی خود را تحت عنوان موانع توسعه فرهنگ صلح ایراد کردند. ایشان خواسته واقعی انسان‌ها را صلح و امنیت و ادیان را پیام خداوند برای ایجاد صلح و دوستی در میان انسان‌ها دانستند و پیامبران را سفیران صلح خواندند و با برشمردن برخی از آیات از جمله آیه 213 سوره بقره صلح را یکی از اهداف تشریع دین مبین اسلام دانستند. دکتر شهبازی با مطرح کردن این پرسش مهم که چرا با وجود چنین سابقه‌ای مسلمانان و دنیای اسلام چندان در صلح نبوده‌اند، کوشیدند علل این معضل در دنیای اسلام را مورد بررسی قرار دهند. ایشان نُه علت را به عنوان علل اصلی ترویج خشونت معرفی کردند و به توضیح آنها پرداختند که عناوین کلی آن عبارت اند از:

 1-غفلت از گوهر واقعی ادیان 2- نشاندن تعصب دینی بر جای یقین و حقیقت جویی 3- خودخواهی، انحصارطلبی و حسادت 4- بی توجهی به تفاوت‌های فردی در آموزش‌های دینی 5- تبدیل کردن اخلاق جهانی قرآنی به اخلاق مذهبی قومی 6- انسان‌شناسی غیر واقع‌بینانه و توقع عصمت 7- تفسیر نادرست از جهاد و جنگ دینی 8- بی توجهی به حرمت ذاتی انسان ها و دین را تنها عامل ارزش گذاری انسان‌ها دانستن 9- تبدیل شدن حال و تجربه دینی به نهاد دینی. ایشان در پایان با خواندن ابیاتی از مثنوی که مربوط به داستان موسی و شبان است سخنرانی خود را به پایان رساندند.

 

برنامه بعدی همایش شعر خوانی استاد علیرضا شجاع پور بود. ایشان شعر پله پله تا ملاقات خدا که درباره مولوی سروده بودند را همراه با نوازندگی سه تار و نگاره توسط سروش مهاجری اجرا کردند.

 پس از استراحت و پذیرایی، سخنران دوم همایش دکتر امیر حسین ماحوزی، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور، سخنرانی خود را با عنوان تصویر عشق از نگاه مولانا آغاز کردند. ایشان در این سخنرانی تصاویر و ویژگی های مختلف عشق را از دیدگاه مولوی در غزلیات شمس مورد بررسی قرار داده و اشعاری از این دیوان را به عنوان شاهد قرائت کردند. برخی از عناوین اصلی این بررسی عبارت بودند از: یگانگی عشق و معشوق، نوزایی مکررعشق، قرار گرفتن عشق در برابر خشم و در برخی غزلیات تشبیه عشق به خشم، برتری عشق از زوج های متضادی چون ایمان و کفر و مهر و کین و... ، کیمیاگری عشق، تشبیه عشق به عناصر بلعنده طبیعی چون آتش، سیل و یا عصای موسی(ع) که ادعای مدعیان کذب را بلعید. ایشان نیز سخنرانی خود را با خواندن غزلی از دیوان شمس خاتمه دادند.

 

آخرین بخش همایش نیز اجرای موسیقی سنتی توسط گروه موسیقی قاصدک به سرپرستی حشمت الله عطایی بود.

 

گزارش دومین روز همایش مهر مولانا

 

دومین روز این همایش که به نام حافظ نامگذاری شده بود، با تلاوت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود ملی آغاز شد. مجری روز دوم برنامه، دکتر امیر الهامی ضمن خوش آمدگویی به حضار، برنامه‌های روز دوم را اعلام کردند.

 

در ابتدا دکتر احمد کاظم اورون، معاون دانشكده زبان و ادبيات شرقی دانشگاه سلجوق قونيه، پیام خود را برای همایش قرائت کردند. ایشان ابتدا به زبان فارسی از شرکت خود در همایش مهر مولانا ابراز خوشوقتی کردند و زبان فارسی را به عنوان یکی از زیباترین زبان‌ها ستودند. بخش دوم سخنان ایشان به زبان ترکی قرائت شد و خانم رویا احمدی به ترجمه هم زمان آن پرداخت. ایشان ضمن ستایش از مولوی و افکار جهانی او، آن را از چهارچوب زبان و جغرافیای کشورها خارج دانستند و نیز اندیشه‌های متعالی‌اش را  پیوند‌ دهنده انسان‌ها در اقصی نقاط جهان معرفی کردند. دکتر احمد کاظم در بخش پایانی سخنان خود از تلاش‌های ایران به جهت ترویج اندیشه‌های مولوی سپاسگذاری کردند.

 

نخستین سخنران روز دوم همایش، دکتر ميرجلال‌الدین کزازی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبايي تهران، سخنرانی خود را با عنوان مهر و مولانا آغاز کردند. ایشان در ابتدا به تشریح مفهوم مهر در ایران باستان پرداختند و تاثیر آن را بر اندیشه‌های حافظ و مولوی بررسی نمودند و اشعاری از این دو شاعر بزرگ را به عنوان شاهد قرائت کردند.

 

برنامه بعدی همایش، شعر خوانی دکتر امیر الهامی بود. ایشان چند غزل زیبای حافظ را همراه با کمانچه نوازی فرهنگ مشتاق اجرا کردند.

 پس از استراحت و پذیرایی، فیلم مستند مهرا ساخته حسن نقاشی پخش شد که روایتگر مهر از گذشته‌ها تا عصر حاضر بود.

آخرین سخنران روز حافظ، دکتر علی‌قلی محمودی بختیاری، استادیار دانشگاه تهران، سخنرانی خود را که بررسی و نگاهی اجمالی بر مثنوی و غزلیات شمس بود ایراد کردند. ایشان مثنوی را کتابی دانستند که مولوی برای در امان ماندن افکار والای خود از دسترس نااهلان، آمیخته به ابیات بسیاری کرده است. از اين رو زیرک آن است که کاه‌های آن را به سویی نهد و گندم را به دست آورد. محمودی همچنین به کتابی که در این باب نوشته اند اشاره کردند كه در آن دوهزار بیت از بیست و شش هزار بیت مثنوی را برگزیده اند. ایشان همچنین ابیاتی از دیوان شمس را نیز قرائت کرده و به توضیح در باب آنها پرداختند.

 

 پایان بخش روز دوم همایش، اجرای موسیقی سنتی توسط گروه موسیقی هوران به سرپرستی بهروز قهاری بود.


 

گزارش سومین و آخرین روز همایش مهر مولانا

 

 

سومین و آخرین روز این همایش به نام و یاد حماسه سرای  بزرگ ایرانی فردوسی طوسی نامگذاری شده بود. برنامه با تلاوت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود ملی آغاز شد. مجری روز سوم، حامد بصارتی با خوش آمد گویی به حضار، مقام شامخ مولوی و فردوسی را ستود و تقارن آخرین روز برگزاری همایش مهر مولانا با روز مهر از ماه مهر که ایرانیان با برگزاری مهرگان، به پاسداشت آن می پرداختند را به فال نیک گرفت.

نخستین سخنران روز سوم همایش، دکتر زاگرس زند، مدرس دانشگاه پیام نور کرج، سخنرانی خود را با عنوان جشن مهرگان از باستان تا امروز ایراد کردند و در آن سیر تاریخی و تغییر و تحولات این جشن و ریشه‌های اسطوره‌ای و دینی آن را مورد بررسی قرار دادند. ایشان همچنین در بخشی از سخنان خود  با اشاره به کمرنگ شدن مهرگان نسبت به شکوه باستانی آن به مراسمی که امروزه در برخی نقاط ایران برگزار می‌شود و احتمالاً به نوعی تاثیر یافته از مهرگان است پرداختند.

 


برنامه بعدی همایش، شعر خوانی استاد علیرضا شجاع پور بود. ایشان شعر زیبایی که در بزرگداشت فردوسی و شاهنامه ستوده بودند را قرائت کردند.


 پس از استراحت و پذیرایی، آخرین سخنران این همایش، دکتر شروین وکیلی، بنیانگذار موسسه خورشید، سخنرانی خود را با عنوان خاستگاه ایرانی مهر رومی آغاز کردند. در این سخنرانی به سه پرسش زیر پرداخته شد:

1. چسیتی مهر: ایزدمهر، آیین مهر و نظام اخلاقی منسوب به مهر چه بوده؟ چه عناصری داشته؟ و دامنه گسترش جغرافیایی و تاریخی آن چه بوده؟

2. چگونگی مهر: مراسم و مناسک مربوط به مهر چه بوده؟ رمزگان حاکم بر این آیین چه دلالت معنایی داشته؟ و مهر را به چه زبان هایی و با چه آیین هایی بزرگ می داشتند؟

3. چرایی مهر: چرا مفهوم مهر و عشق در تمدن ایرانی تداوم، گسترش و باروری ای این چنین چشمگیر و استوار داشته است؟

 

 سپس دکتر علی تمیزال، مدیر گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سلجوق قونیه، چکیده مقاله خود را تحت عنوان زندگی نامه های مولوی به زبان ترکی عثمانی ارائه دادند و در پایان از برگزارکنندگان این همایش سپاسگزاری کردند.

 

در اختتامیه همایش مجری برنامه، سرکار خانم مریم موسوی، مدیر موسسه سروش مولانا، را به جایگاه فراخواندند. ایشان ضمن قدردانی از میهمانان همایش، پیام اختتامیه همایش مبنی بر یاری همگانی برای زنده کردن مهر و عشق در جامعه امروز را قرائت کردند.

 

در پایان، آقای محمد سوری، مدیر اجرایی همایش، ضمن تشکر از حضار، خانم مریم موسوی، آقای دکتر شهبازی مدیرعلمی همایش، آقای پیمان اعتماد مدیر عامل موسسه خورشید و دکتر شروین وکیلی را به روی سن فراخواند تا هدایای اساتید و میهمانان همایش را به ایشان تقدیم کنند.

 

 

 پایان بخش این همایش اجرای موسیقی سنتی توسط گروه زروان به سرپرستی اهورا پارسا بود.